Bina Otomasyon Sistemleri

Gelişen teknolojinin yaşam alanlarımız olan binalara etkisi şeklinde de tanımlanabilecek olan Bina Otomasyonu kavramı, genel olarak binalardaki iklimlendirme sistemlerinin hedeflenen konfor şartlarını, enerji tasarrufunu da dikkate alarak maksimum düzeyde gerçekleştirmesinin akıllı elektronik kontrolörler tarafından sağlanması esasına dayanan sistemlerdir.

Gerek sektördeki uygulayıcıların gerekse bu sistemleri müşterileri için temin eden mekanik uygulama firmalarının deyimi ile, mekanik sistemlere kumanda ettiği için haklı olarak Mekanik Otomasyon şeklinde de tanımlanan bu sistemlerin başarısı, kontrole konu iklimlendirme sistemlerinin başarısı ile sınırlıdır. Daha açık bir ifade ile, Bina otomasyon kontrolörü konfor sağlamak için iklimlendirme sistemini kullanır ve bu süreçteki başarısı, iklimlendirme sisteminin seçiminin doğruluğuna bağlıdır. Bu seçim esnasında binanın ısı yükü, hacmi, izolasyon durumu, güneşe göre pozisyonu, hangi iklim bölgesinde olduğu, beklenen konfor şartlarının ne olduğu gibi bir çok parametre dikkate alınmakta, en uygun İklimlendirme sistemi seçilmektedir. İşte bu seçimin doğruluğu otomasyon sisteminin başarısı için şarttır.

Bina Otomasyon kontrolörü hedeflenen konfor şartlarına ulaşabilmek için mevcut durumu ölçen, talep edilen konfor şartları ile kıyaslayan, ve uygun iklimlendirme fonksiyonunu, uygun kapasitede çalıştıran akıllı, elektronik bir cihazdır. Bu süreçleri aşağıda kısaca özetlemek gerekirse;

Ölçme: Kontrolörün bazen üzerinde mevcut olan, bazen de kontrolöre takılabilen Giriş-Çıkış modülleri ile gerekli algılayıcılar’dan alınan sinyallerin değerlendirilmesi sürecidir. Bu algılayıcılara sıcaklık, nem, basınç, hava kalitesi, hava debisi, su debisi gibi algılayıcılar örnek verilebilir.

Hedeflenen Konfor Şartları: Konfor hedefi binanın türüne, konfor gereksinimine göre değişmektedir. Örneğin bir otelde insanların yaşamak için en uygun sıcaklık, nem, ve hava kalitesi hedeflenirken, bir üretim tesisinde üretim süreci ve ürünün sağlığı da dikkate alınmak sureti ile basınç ve hava debisi gibi ilave parametrelerin de önemsenmesi gerekmektedir.

Kıyaslama-Kontrol: Bu fonksiyon Kontrolöre yazılmış bir program parçasıdır. Daha önceden metne dökülmüş senaryo, kontrolöre yazılan programla sağlanır. Bu program ilgili kontrolöre program yazabilen programcı mühendisler tarafından yazılır, yüklenir.

Uygun iklimlendirme fonksiyonunu çalıştırma: Kıyaslama-Kontrol süreci sonunda kontrolörün, soğutucu ekipmanı, ısıtıcı ekipmanı, basınçlandırıcı ekimanı, havalandırıcı ekipmanı uygun kapasitede çalıştırdığı süreçtir.

Bina Otomasyonunun yukarıdaki süreçlerinin gözlemlendiği, kontrol edildiği, zaman zaman müdahale edildiği bir platforma ihtiyaç vardır. Bu platform diğer tüm otomasyon sistemlerinde de olduğu gibi  “Supervisory Control And Data Acquisition” söylemindeki kelimelerin baş harfleri ile oluşturulan SCADA kelimesi ile anılmaktadır. Kimi zaman Türkçe olarak da “Danışmalı Kontrol ve Veri Toplama Sistemi” şeklinde ifade edilen bu sistemler, yukarıda sözü edilen kontrolörler ile iletişim halinde olup, kullanıcı için uygun izleme ve yönetim ara yüzleri barındırmaktadır. Bu sistemlerin fonksiyonları da yine senaryo-şartname metinlerinde ifade edilir, programcı mühendis tarafından programlanması gerçekleştirilir.

Beytullah ÖZGÜN